Thijs Kleinpaste

Eelke Blokker en Albert Jan Kruiter schreven samen het pamflet In Ons Belang, pleidooi voor Publieke Waarden. Blokker deed onder andere ervaring op als oprichter van een particuliere daklozenopvang, Kruiter promoveerde op een proefschrift met de titel Mild Despotisme, de hedendaagse democratie en verzorgingsstaat door de ogen van Alexis de Tocqueville’. De beschrijving van Kruiters proefschrift mag meteen ook gezien worden als raison d’etre voor het IPW: ‘Overheid en samenleving houden elkaar in een noodlottige omhelzing. De overheid stimuleert individualisme en de individualistische samenleving veroorzaakt bureaucratie en beheerszucht van de overheid.’

Met In Ons Belang willen Kruiter en Blokker de publieke waarden weer terug brengen in de samenleving. Zowel overheid als markt hebben afgedaan, het is tijd voor de samenleving om opnieuw het voortouw te nemen.

Het pamflet kan gelezen worden als de Nederlandse variant van het Big Society-ideaal van de Britse theoloog (en sinds 2009 intellectuele rockster) Phillip Blond, auteur van Red Tory. Toch zou dat het werk van Kruiter en Blokker tekort doen, al was het maar om het feit dat In Ons Belang wegblijft van het sentimentele christelijke sausje waarmee Red Tory is overgoten. Kruiter, die onder andere essays schrijft voor De Groene Amsterdammer, heeft de Britse Big Society stevig bekritiseerd. In Ons Belang is geen pleidooi voor vroeger. Kruiter en Blokker schrijven: ‘het laatste wat we moeten willen, is terug naar de jaren ’50.’

Dat neemt niet weg dat Nederland steunt onder de last van doorgeschoten individualisme. Zowel de staat als de markt hebben, ieder op hun eigen manier, het individu afhankelijk gemaakt van zijn grillen. Markt en overheid hebben met hun ‘u vraagt wij draaien-mentaliteit’ bijgedragen aan het eroderen van wat ons bindt, en regering na regering, wie er ook bestuurde, werkte mee aan het ontmantelen van het maatschappelijk belang. De praktijkvoorbeelden van die Kruiter en Blokker geven in het eerste hoofdstuk laten feilloos zien wat er mis is in de maatschappij.

Kruiter en Blokker analyseren, kortom, voortreffelijk wat er mis is in het publieke domein. Hun alternatief houdt echter vooralsnog niet over. Misschien kan dat ook niet, omdat de kern van hun pleidooi in de eerste plaats moreel is. Kruiter en Blokker roepen op tot een herwaardering van het algemeen belang en de publieke zaak. Geen grootschalig project van investeren of juist saneren door de overheid, geen heilsverwachtingen van de markt, maar een innerlijke drang om de gemeenschap te dienen in mensen zelf. Beginnen bij het begin, dan komt de rest vanzelf.  

Titel: In Ons Belang

Auteur(s): Albert Jan Kruiter, Eelke Blokker

Prijs: €4,95

Uitgever: Van Gennep

Jaar van uitgave: 2011

ISBN: 978 94 6164 075 8